خاقانی، شاعر بدعت‌ها و بدایع

خاقانی شاعری فرمالیست است که اشعارش مشحون از مضامین تازه و ترکیبات بدیع و واژه‌ها و اصطلاحات فنی و تخصصی از علوم مختلف است. خاقانی ذهنی خلاق و طبعی روان دارد و به زیبایی و با تبحری فراوان از کلمات و واژه‌ها استفاده می‌کند و به خوبی از آنها برای پرداخت فضای شاعرانه بهره می‌برد. دیوان او سرشار از تصاویر شاعرانه و مضامین نو و پیچیده‌است. تا آنجا که در برخی از ابیات وی، بواسطه وجود تشبیهات مرکب و مضمر، چند تصویر شاعرانه یافت می‌شود. همین امر، در موارد زیادی، تصاویر بلاغی موجود در اشعار او را از چنان پیچیدگی برخوردار می‌کند که فهم آن سخت و گاهی غیر ممکن می‌شود.

نظر به جایگاه ویژه خاقانی در ادبیات منظوم فارسی، بویژه در شعر فنّی و فرمالیستی، این پژوهش مختصر پس از معرفی اجمالی خاقانی و برخی ویژگی‌های سبکی وی، چهل بیت از ابیات این شاعر توانمندِ تصویر پرداز را که حاوی تصویر بلاغی ماه‌است مورد بررسی اجمال قرار می‌دهد.

 معرفی

حسان العجم افضل الدین بدیل بن علی خاقانی از شعرای بنام قرن ششم ایران می‌باشد. تولد او را سال 520 هجری در شهر شروان دانسته‌اند خاقانی که تمایلی به ادامه دادن شغل پدر نداشت به عموی خود کافی الدین عمربن عثمان، طبیب و فیلسوف مشهور، پناه آورد و علومی‌چون عربی، نجوم، طب، فلسفه و ادب را از او فراگرفت.

خاقانی پس از فوت عموی خود در سن 25 سالگی به شاگردی ابوالعلا گنجوی درآمد و توسط وی که‌استادش نیز بود به دربار خاقان اکبر، منوچهر شروانشاه راه یافت. او در ابتدای شاعری "حقایقی" تخلص می‌کرد ولی پس از دیدار با خاقان اکبر تخلّص "خاقانی" را از او گرفت. ابوالعلا گنجوی بعدها دختر خود آفاق را به نکاح وی درآورد و پدر زن خاقانی شد.

مهمترین وقایع زندگی خاقانی عبارتند از: مسافرت‌ها، گرفتاری در زندان، مرگ فرزند، زن و بستگان.

سفر حج تاثیر زیادی در اشعار او داشته‌است. در سفر حج قبر حضرت رسول(ص) را زیارت می‌کند و قصائد دلنشینی را در عظمت مقام آن حضرت می‌سراید. همچنین در مسیر برگشت خرابه‌های مدائن را در عراق می‌بیند و تحت تاثیر عظمت گذشته و شرایط فعلی آن، قصیده مشهور ایوان مدائن را با مطلع زیر می‌سراید.

هان ای دل عبرت بین! از دیده عبر کن‌هان                 ایوان مدائن را آیینه عبرت دان!

در سال 562، درخواست مجدد او برای سفر حج با مخالفت شروانشاه مواجه می‌شود. تمکین نمی‌کند و فرار می‌کند. در نتیجه دستگیر و هفت ماه زندانی می‌شود. گرفتاری او در زندان بازتاب زیادی در اشعار او داشت تا آنجاکه چند قصیده سوزناک در بیان رنج‌های حبس سروده‌است که مشهورترین آن قصیده "ترسائیه" است.

از جمله قصائد مؤثر خاقانی اشعاری است که در رثای نزدیکان خویش بویژه پسرش رشیدالدین سروده‌است.

خاقانی شاعری آزاده و آزاداندیش و بلند نظر است و در عین حال به اقتضای روحیه و طبع شاعرانه‌اش، فردی عاطفی و زود رنج است. دو صفت خاقانی در اشعارش نمود دارد:

1- تفاخر، مناعت طبع و بلند نظری

2- زود رنجی و عاطفی بودن.

در بین شعرای معاصر خاقانی اسامی‌شعرای بنامی‌چون: ابوالعلا گنجوی؛ رشیدالدین محمد وطواط؛ جمال‌الدین اصفهانی؛ مجیرالدین بیلقانی، اثیرالدین اخسیکتی، نظامی‌گنجوی و . . . جلب توجه می‌کند.

شعرای زیادی از خاقانی تقلید کرده‌اند و یا اشعارش را تضمین کرده‌اند. شعرایی چون: امیرخسرو دهلوی، عبدالرحمن جامی، امیر علی شیر نوایی، فیضی دکنی، قاآنی شیرازی، حافظ، مولوی و . . .

 ویژگی‌های شعری

خاقانی شاعری فرمالیست است و زیبایی شعر و توجه به مضمون آفرینی و تصویرسازی را تا آنجا پیش می‌برد که در بسیاری مواقع معانی در دل صنایع شعری پنهان می‌گردد و خواننده را برای فهم معنی با مشکلات زیادی مواجه می‌کند.

او در ابداع ترکیبات و تشبیهات خاص و صور بلاغی و استخدام الفاظ و نازک خیالی و دقت در مضمون آفرینی، سبکی نو دارد. او در عین حال که نوآوری‌های فراوان دارد از شعر گذشتگان نیز بهره برده‌است و در میان شعرای فارسی زبان به عنصری بیش از دیگران توجه کرده و به سنایی غزنوی، امیر معزی، قطران تبریزی نیز توجه داشته‌است. در بین شعرای عرب زبان شعرایی چون: لبید، بحتری، فرزدق، نابغه و . . . مورد توجه او بودند.

آنچه خاقانی را در عین تقلید از گذشتگان از سایر شعرا ممتاز و متمایز می‌کند، بکار بردن اصطلاحات و تعابیر خاص و رایج در علوم و بخدمت گرفتن آنها و نیز مضمون پردازی و ترکیب سازی‌هایی که پیش از این در شعر دیگر شعرا استعمال نشده‌است، می‌باشد. اشعار خاقانی ثقیل الفهم، دیر یاب و مستلزم اشراف به علومی‌چون: طب، فلسفه، نجوم، ادیان، تاریخ و . . . می‌باشد.

خاقانی در سال 595 هجری قمری در تبریز دار فانی را وداع گفت و در همانجا بخاک سپرده ‌شد.

 آثار خاقانی

1- دیوان اشعار که مشتمل بر هفده هزار بیت است ( 106 قصیده بزرگ، 110 قصیده کوچک، 290 قطعه، 330 غزل، 300 رباعی و 450 بیت عربی)

2- تحفۀ العراقین که مثنوی‌ای در شرح مسافرت حج اول خاقانی است مشتمل بر 3200 بیت .

3- منشآت خاقانی که چند نامه باقی مانده از خاقانی در آن درج شده‌است.

/ 4 نظر / 40 بازدید
کسب درآمد اینترنتی آسان و مطمئن

سلام بر دوست عزیزم فرصت خوبی است که وقتی در اینترنت هستی درآمد داشته باشی یکی از بهترین روش های کسب درآمد از اینترنت که نیازی به کاره خاصی نیست و شما با استفاده از بازدید خودکار سایت ها درآمد خوبی در حدوده 200 هزار تومان در ماه داشته باشید من خودم به درآمد بالایی در این سایت رسیدم پس شما هم میتوانید برای شروع کسب درآمد لینک ثبت نام را کامل کپی کنید و در مرورگر خود قرار دهید http://4lbazdidsaz.com/?refer=korehkade اینم سایتی برای آشنایی با روش های مطمئن کسب درآمد http://daramadzayi2.rzb.ir

بهترین کسب درآمد اینترنتی

سلام خداییش وبلاگ خوبی داری اگه می خوای از بازدید های وبلاگت درامد مستقیم بگیری می تونی تو سایت زیر عضو بشی و بعد از اینکه پولت به 1000 تومن رسید تو کمتر از 12 ساعت بگیریش فقط کافیه کد کسب درامد رو ازش بگیری و تو وبلاگت بزاری من خودم عضوشم سایتش عالیه. http://parspa.s2a.ir

پاپ استور

با سلام همکار عزیز خسته نباشید ! یک پیشنهاد خوب براتون دارم . بازدید کنندگان وبلاگ خودتون رو به پول تبدیل کنید تا حداقل مخارج اینترنت و وبلاگتون رو در بیارید و یا اگه بازدید کننده زیادی دارید در آمد میلیونی داشته باشید ! سیستم کسب در آمد پاپ استور به ازای هر بازدید کننده شما مبلغ 30 ریال به شما پرداخت میکند تصویه حساب منظم ما هر شب انجام میشه و تنها اگه به حد نصاب ما که 5000 تومان هست برسید خودکار براتون پرداخت میشه . حتی احتیاجی نیست درخواست بدید تنها کافی به سایت ما وارد بشید و ثبت نام کنید . بعد از تایید وبلاگ شما توسط ما میتونید کد سایت ما رو درون وبلاگتون قرار بدید و به کسب در آمد بپردازید ! www.popstore.ir پر درآمد باشید ! پاپ استور !

ملودی

سلام دوست خوبم امروز با وبلاگت آشنا شدنم از محتویات وبلاگت بسیار خوشم آمد من هم یک وب سایت دارم همه جور چیزی توش فکر کنی پیدا میشه از موزیک بگیر تا فیلم و سریال حتما یه سری هم به من بزن حتما من منتظرتم آها راستی تا یادم نرفته یک قسمت هم تو سایت داریم برای تبادل لینک به نام تبادل لینک هوشمند حتما اگر دوست داشتی وبلاگت رو توش معرفی کن تا بازدید تو هم مثل من بره بالا دوستم حتما منتظرتم . آدرس سایت ما : www.01.melodyhaa.in آدرس تبادل لینک هوشمند سایت ما: 01.melodyhaa.in/Linkdooni/index.php